F-16E/F
شاهین صحرا
ّF-16 جنگنده انتخوابي 24 كشور جهان است و تا كنون بيش از چهار هزار فروند از گونه هاي مختلف اين هواپيما توسط خطوط توليد در پنچ كشور جهان تحويل نيروهاي هوايي مختلف شده است.اين هواپيما بيش از بيست و پنج سال است كه به طور پيوسته توليد ميشود و هنوز هم صدها فروند از انواع جديدتر F-16 سفارش قطعي شده اند و انتظار ميرود خط توليد اف16 تا فراتر از سال2010نيز به كار خود ادامه دهد.
بهسازي و ارتقا يا در واقع طراحي وساخت دوبارهF-16هاي مدلEوF شامل تغيرات اساسي در سازه هواپيما،اويونيك و پيشرانه آن است.ناگفته نماند براي آخرين بار در سال1984بعد از ارتقا F-16هاي Block25پسوند CوDبه گونه هاي جديد اين هواپيما اطلاق شد.
Block60 براي اولين بار در سال 1989به گونه ضد تانك هواپيمايF-16گفته شد كه قرار بود جايگزينA-10معروف به Warthog گردد كه البته اين گونه از اف16 هرگز توليد نشد.Block60هاي جديد تكامل فوق العاده اي نسبت به Block50ها دارد و با اين كه قرار بودBlock60 هواپيمايي با بال دلتا باشد ولي در نهايت طراحان لاكهيد مارتين تصميم بر اين گرفتند تا با شروع كردن از طرح سازه F-16 پايه،تغيرات اساسي در سازه آن ايجاد نكنند.
براي مدت طولاني معلوم نبود كه آيا Block60 باز هم جزء سري F-16C/Dخواهد بود يا نه،ولي در سال1994امارات متحده عربي نياز خود را به 80 فروند جنگنده ضربتي دوربرد مجهز به پيشرفته ترين تجهيزات موجود اعلام كرد.
رقباي F-16Block60 هواپيما هاي اروپايي رافال و تايفون بودند ولي در نهايت شاهين شكاري برنده اين رقابت شد.
بعد از رايزني هاي مختلف سرانجام در 5 مارس 2000 امارات قراردادي مبني بر تحويل 55 فروند نوع تك سرنشينه و 25 فروند نوع دو سرنشينه با ايالات متحده امضا كرد و 80فروند مذكورDesert Falcon(شاهين صحرا)نام گرفتند و با توجه به تغيرات اساسي در سازه،اويونيك و پيشرانه،Block60ها به عنوان گونه اي جديدي از F-16 در نظر گرفته شده و پسوند E براي گونه تك سرنشينه و پسوند F براي گونه دو سرنشينه را بر خود گرفتند.
اين جنگنده اولين پرواز خود را در ماه دسامبر 2003 در فورت ورت تكزاس انجام داد.
مهمترين تغيذ سازه اي كه در F-16E/F ايجاد شدن مخازن سوخت تطبيقي براي افزايش برد آن است كه البته در F-16ES و F-16E/F ها نيز به چشم ميخورد.
سيستم داخل سازه اي هدفگيري جلونگر فرو سرخ AN/ASQ-28 IFTS ساخت نورث روپ گرومن جاشگزين نوع خارج سازه اي غلاف دار شده است.اين سيستم چندكاره شامل FLIR/Laser بوده كه در دماغه هواپيما قرار داره شده و علاوه بر كاهش وزن و Drag موجب افزايش كشندگي،قابليت بقاپذيري و پنهانكاري شده است.همچنين مجموعه يكپارچه جنگ الكترونيك با سيستم اقدامات متقابل الكترونيكي(Falcon Edge)ساخت نورث روپ گرومن،رادار پرتو چابك AN/APG-80 (قابليت كاوش آسمان و زمين در يك زمان)با آرايه كاوش الكترونيكي فعال ثانويه(AESA)،سيستم مديريت جنگ الكترونيك،گذرگاه فيبر نوري داده هاي اويونيكي با پخش كننده هشت تايي Chaff/Flare و همچنين سيستم پيشرفته شناسايي دوست از دشمن،فقط بخشي از سيستم هاي پيشرفته F-16E/F هستند.
كامپيوتر مدولي عمليات اين هواپيما ظرفيت پديرش 12/5ميليون دستور در ثانيه را دارد كه در نتيجه يكپارچگي حسگرها و تسليحات را تامين ميكند.البته فضاي مجموعه اويونيكي پيشرفته اين هواپيما بهسازي هاي بيشتر را نيز امكان پذير كرده است.سيستم اقدامات متقابل ALQ-156 كه به اخلالگر هوابرد خود پشتيبان (ASPJ) نبز معروف بوده يك سيستم اخلالگر پرقدرت است.در صورت نزديك شدن موشك به موقع خلبان را آگاه كرده و خلبان ميتواند اقدامات متقابل را به موقع انجام دهد.همچنين ميتوان درF-16E/F سيستم اخطار نزديكي موشك فعال يا واكنش پذير را نيز جاي داد كه هم اكنون در حال ساخت است.
خلبان اين هواپيما با وجود نمايشگر سربالا ميتواند ماموريت خود را در حالي كه نگه خود را به بيرون كاكپيت دارد،به انجام برساند و يا ميتواند اطلاعات پروازي و عملياتي را از طريق سه نمايشگر رنگي سرپايين دريافت كند.همچنين امكان استفاده از نمايشگر هاي نصب شده روي كلاه خلبان نيز موجود است.
F-16E/F توانايي بكارگيري تمام تسليحات مورد استفاده در انواع قديمي تر را دارا بوده،علاوه بر اين قابليت شليك سلاح هاي جديد تر مانند موشك كوتاه برد هوا به هواي AIM-132 ASRAAM و سلاح هاي دوراستاي AGM-154 JSOW و AGM-84E SLAM نيز به سلاح هاي پيشين اضافه شده است.
بر روي اين هواپيما يك دستگاه موتور توربوفن F110-GE-132 نصب شده است كه رانشي برابر19000پاوند در حالت خشك و 32500پاوند با پس سوز ايجاد ميكند.در اين موتور تكنولوژي (Blisks) يا ديسك هاي تيفه اي در فن سه مرحله اي مدولار استفاده شده است.يك نرم افزار نيز عملكرد موتور را در تمام شرايط پرواز تامين ميكند كه تنظيم ميزان گاز خودكار نيز جزء اين موارد است.
با موتور جديد حداكثر سرعت پرواز كوتاه برابر2/02 ماخ،حدلكثر سرعت پرواز مستمر1/89 ماخ در ارتفاعات چهل هزار پايي بوده.همچنين وزن خالي اين هواپيما22000پاوند و حداكثر وزن برخواست آن 46000پاوند است.البته در حالت بارگيري نرمال براي ماموريت هوا به هوا وزني در حدود 29000 پاوند است.
فعلا تنها مشتري F-16E/F امارات متحده عربي بوده و نروژ نيز از مشتريان احتمالي است.
ناگفته نماند كه با ورود F-35 به خدمت،نيروي هوايي ايالات متحده شروع به بازنشسته كردن گونه هاي اوليه F-16 خواهد كرد و در نتيجه فعلا F-16E/F فقط براي صادرات در نظر گرفته شده است.
البته در صورتي كه تحويل JSF ها با تعويق مواجه شود و يا اين هواپيماها بسيار گرانتر از هزينه پيش بيني شده تمام شوند،وضعيت فرق كرده و نيروي هوايي ايالات متحده نيز تبديل به يكي از مشتريان بالقوه F-16E/F خواهد شد.
...
...
...
با آرزوی ساعات خوش!!!
